Ontdek de verschillen en gelijkenissen tussen ISO45001, VCA, VCA*, en VCA-MAX. Lees wat elke norm betekent, hun doelen, voordelen en welke het beste past bij jouw veiligheidsmanagementsysteem in de bouw of industrie.
Veiligheid op de werkvloer is essentieel in elke bouw- en industriële organisatie. Bedrijven willen niet alleen voldoen aan wettelijke eisen, maar ook aantonen dat ze veiligheid structureel verankeren in hun beleid.
Twee veelgebruikte normen hiervoor zijn ISO45001 en VCA. In deze blog lees je wat de verschillen zijn tussen ISO45001, VCA*, VCA** en VCA-MAX, en welke het beste past bij jouw organisatie.
Wat zijn ISO45001 en VCA?
ISO45001 – internationaal veiligheids-managementsysteem
ISO45001 is een internationale norm voor veiligheids- en gezondheidsmanagementsystemen. De norm is ontwikkeld door de International Organization for Standardization (ISO) en helpt organisaties wereldwijd om risico’s te beheersen en veiligheid en welzijn te verbeteren.
ISO45001 is toepasbaar op alle sectoren en sluit perfect aan op andere ISO-normen zoals ISO9001 (kwaliteit) en ISO14001 (milieu).
VCA – Veiligheid, gezondheid en milieu Checklist Aannemers
VCA staat voor Veiligheid, gezondheid en milieu Checklist Aannemers en is een Nederlandse norm.
Het is een checklist dat zich richt op veilig werken in risicovolle omgevingen, zoals de bouw, installatie- en aanverwante sectoren. VCA is vooral bekend en erkend in Nederland, België en Duitsland.
Er zijn vier VCA-niveaus:
- VCA* – voor niet-complexe organisaties zonder onderaannemers , op uitvoerend niveau.
- VCA** – voor complexe organisaties die wel werken met onderaannemers, en waarbij ook gefocust wordt op de structuur van de organisatie.
- VCA-P – voor organisaties die dienst willen verlenen aan de petrochemie. Bevat voor deze sector ook specifieke eisen.
- VCA-MAX – Richt zich bijkomend aan voorgaande eisen op gedrag en cultuur van de organisatie.
Bij VCA*/**/p is het verplicht dat alle bij de uitvoering betrokken personen beschikken over een VCA-persoonscertificaat.
De 4 grootste verschillen tussen VCA en ISO45001
Beide normen hebben als doel de organisatie structureel te helpen met het organiseren van hun veiligheidsbeleid. De belangrijkste overeenkomst is hun doel: het reduceren van arbeidsrisico’s en het verbeteren van de veiligheid op de werkplek. Beide systemen vereisen een risico-inventarisatie en -evaluatie. Hun aanpak en toepassingsgebied verschillen echter van elkaar.
Nationaal/ Internationaal
Zoals eerder aangehaald, is VCA een Nederlandse norm, voornamelijk gekend binnen België, Nederland en Duitsland. In andere landen is het mogelijk dat men deze norm niet kent, en dus ook een ander certificaat vereist van zijn leveranciers, zeker wanneer deze landen buiten de EU zijn gelegen.
De ISO45001 is een internationale norm, die wereldwijd wordt geaccepteerd.
Doelgroep & Scope
VCA is enkel geschikt voor bouw-gerelateerde organisaties die risicovolle werkzaamheden uitvoeren. De scope van VCA is gericht op veiligheid, gezondheid en milieu, en focust op de aanwezigheid van maatregelen en procedures.
ISO45001 is geschikt voor iedere organisatie in iedere sector. ISO45001 focust zich op gezondheid, welzijn en veiligheid van medewerkers, maar niet op milieu. Hiervoor worden andere ISO-normen voorzien.
Vorm
VCA is een praktische vragenlijst of checklist rondom veiligheid en risicovolle activiteiten met als doel de operationele veiligheid te beheersen. De checklist is bedoeld om ongevallen te voorkomen. VCA focust voornamelijk hoe u de veiligheid in uw bedrijf moet organiseren. Dit maakt de acties voor een organisatie vaak concreet en duidelijk, maar geeft minder vrijheid om zelf de beste manier te ontwikkelen om aan verbetering van de arbeidsomstandigheden te werken.
ISO45001 is een managementsysteem, gebaseerd op de Plan-Do-Check-Act-cyclus, voor gezond en veilig werken. In tegenstelling tot VCA focust de norm niet op hoe men de veiligheid moet organiseren, maar wat u moet organiseren. Het geeft meer ruimte en vrijheid om die invulling zelf te geven.
Niveaus
VCA voorziet 4 verschillende niveaus, dewelke hiervoor al kort werden beschreven (VCA*, VCA**, VCA-P, VCA-MAX).
ISO45001 voorziet louter 1 norm en dus ook 1 type certificatie.
Voordelen en nadelen per norm
| Norm | Voordelen | Nadelen |
|---|---|---|
| ISO45001 | – Wereldwijd erkend, geschikt voor integratie met andere ISO-normen, strategische aanpak. – Meer vrijheid met betrekking tot implementatie. – Na implementatie voldoet men automatisch ook aan de welzijnsregelgeving. – Geschikt voor alle sectoren. | – Implementatie vraagt meer tijd en betrokkenheid. – In bouwsector binnen BeNeLux wordt vaak VCA gevraagd en wordt ISO45001 niet altijd erkend. – Milieuvereisten worden niet mee opgenomen. Hiervoor bestaat een aparte normering. |
| VCA*/**/P | – Praktisch, eenvoudig en herkenbaar in de bouwsector. – Geschikt voor kleine (*) en grote (**) organisaties – Geeft ook aandacht aan milieu. – Opdrachtgevers in industrie vragen vaak naar een VCA-gecertificeerde aannemer/ partner. | – Enkel geschikt voor bouwsector en aanverwanten met verhoogde veiligheidsrisico’s. – Niet internationaal erkent. – Minder strategische aanpak, veiligheidsgedrag/ -cultuur in mindere maten aanwezig. |
| VCA-MAX | Focus bijkomstig op veiligheidscultuur en veiligheidsbewustzijn. | – Relatief nieuwe norm, weinig bekend. – Aanpak is intensiever dan overige VCA-normering. – Strategische aanpak zoals in ISO45001 minder aanwezig. |
Welke norm past bij jouw organisatie?
VCA is niet per definitie beter dan ISO 45001 of andersom. Baseer de keuze op uw organisatie, behoeften en eventuele eisen en kijk welke het beste geschikt is.
- Werk je internationaal of wil je veiligheid integraal verankeren in je bedrijfsstrategie?
→ ISO45001 is dan de juiste keuze. - Werk je nationaal binnen de bouw, industrie of petrochemie?
→ VCA (VCA*, VCA** of VCA-MAX) is vaak vereist of gewenst door opdrachtgevers. - Je kunt beide combineren: veel bedrijven gebruiken VCA als praktische invulling binnen het bredere kader van ISO45001
De opdrachtgever vereist VCA en jouw organisatie heeft ISO 45001 – Wat nu?
Hoewel het behalen van een ISO45001-certificering doorgaans intensiever is dan het behalen van een VCA-certificaat, vragen sommige opdrachtgevers toch om een VCA-certificering als extra zekerheid. Dit komt doordat VCA specifieke eisen bevat, zoals het uitvoeren van toolboxmeetings en het behalen van VCA-diploma’s door medewerkers.
Organisaties die beschikken over een ISO45001-veiligheidsmanagementsysteem en actief zijn in de bouw of aanverwante sectoren, voldoen in de praktijk vaak ook aan deze VCA-eisen. Toch biedt een ISO45001-certificaat hier geen formele garantie, omdat deze norm zich richt op het managementsysteem en niet op specifieke uitvoeringsvereisten zoals VCA dat doet.
Een organisatie met een ISO45001-certificering heeft verschillende mogelijkheden om tegemoet te komen aan opdrachtgevers die specifieke VCA-eisen stellen.
- In overleg met de opdrachtgever toelichten wat ISO45001 inhoudt.
Steeds meer grote opdrachtgevers – zoals bijvoorbeeld ProRail – erkennen ISO45001 als gelijkwaardig aan VCA. Door duidelijk te maken hoe het ISO45001-veiligheidsmanagementsysteem de veiligheid structureel borgt, ontstaat vaak begrip en acceptatie. - Specifieke VCA-onderdelen opnemen binnen het ISO45001-managementsysteem.
In overleg met de opdrachtgever kunnen bepaalde VCA-eisen, zoals toolboxmeetings of veiligheidsopleidingen, expliciet worden geïntegreerd in het bestaande veiligheidsmanagementsysteem. De certificerende instelling kan deze onderdelen vervolgens meenemen tijdens de audit. - Een aanvullend VCA-certificaat behalen.:
Wanneer opdrachtgevers expliciet om een VCA-certificering vragen, kan dit eenvoudig worden gecombineerd met ISO45001. Met een beperkte extra inspanning kan de certificerende instantie een gecombineerde audit uitvoeren, waardoor beide certificaten efficiënt worden behaald.
Conclusie: ISO45001 en VCA versterken elkaar
Hoewel ISO45001 en VCA verschillende achtergronden hebben, hebben ze hetzelfde doel: een veilige en gezonde werkomgeving.
ISO45001 richt zich op beleid en management, terwijl VCA de vertaalslag maakt naar de dagelijkse praktijk op de werkvloer.
Samen vormen ze de basis voor een sterk veiligheidsmanagementsysteem dat voldoet aan de eisen van opdrachtgevers én bijdraagt aan een veilige bouw- en werkomgeving.
Hulp nodig bij de opzet van jouw veiligheidsbeleid volgens VCA of ISO45001?
Bij PreviCare begeleiden we bedrijven bij de uitbouw en implementatie van jouw preventiebeleid volgens de normen van VCA of ISO45001 eventueel geïntegreerd met andere ISO-managementsystemen van nulmeting tot certificatie.
Wij zorgen voor een pragmatische aanpak, afgestemd op jouw organisatie.
